نوشته‌ها

تفسیرماده 15 قانون مجازات اسلامی:

تفسیرماده 15 قانون مجازات اسلامی:حد مجازاتی است که موجب ، نوع ، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع مقدس، تعيين شده است.

تفسیرماده 15 قانون مجازات اسلامی
1. ماده ۱۳ ق.م.ا سابق مقرر میداشت: «حد ، به مجازاتی گفته می شود که نوع و میزان و کیفیت آن در شرع تعیین شده است. »

۲. حدود زنا، لواط، مساحقه، قوادی، قذف، شرب خمر، محاربه و سرقت که در ق.م.) بیان شده است مورد قبول مشهور فقهاست اما در مورد جرایمی همچون ارتداد و ست پیامبر اختلاف نظر وجود دارد.

٣. منظور از «شرع» صرف آیات و روایات شرعی نیست زیرا بسیاری از احکام حدود مستند به اجماع یا نظر مشهور فقهاست.

تفسیرماده 15 قانون مجازات اسلامی

۴. وصف معین بودن برای حد در کتاب های فقهی به کار رفته تا آن را در مقابل تعزیر قرار دهد. بنابراین حد کیفرهایی بیشتر بدنی است که از پیش اندازه و مقدار آن تعیین شده است و قاضی در کم و زیاد و تبدیل و اسقاط آن اختیاری از خود ندارد (اردبیلی، ح.ج.ع، ج ۲، ص ۱۵۱).

۵. معین بودن نوع و میزان و کیفیت حد در شرع به معنای آن نیست که شارع هیچ حکمی از احکام حدود را مسکوت نگذاشته است بلکه بسیاری از احکام حدود در فقه و قانون مسکوت مانده است که برای پیدا کردن احکام آنها باید به قواعد عمومی مجازات ها مراجعه کرد (ر.ک: زراعت، شرح قانون مجازات اسلامی، کتاب حدود، ج ۱ و ۲، انتشارات ققنوس)

6.حد به معنای منع است و مجازات های شرعی را از آن جهت حد نامیده اند که مانع ارتکاب جرم می شود.

تفسیر ماده 1 قانون مجازات اسلامی:

تفسیر ماده 1 قانون مجازات اسلامی : قانون مجازات اسلامی مشتمل بر جرایم و مجازاتهای حدود ، قصاص ، دیات و تعزیرات ، اقدامات تأمینی و تربیتی ، شرایط و موانع مسئولیت کیفری و قواعد حاکم بر آنها است.

تفسیرماه 1قاون مجازات اسلامی

تفسیر ماده 1 قانون مجازات اسلامی

1. ماده ۱ ق.م.ا ۱۳۷۰ مقرر میداشت: « قانون مجازات اسلامی راجع است به تعیین انواع جرایم و مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی که در باره مجرم اعمال می شود ».

۲. ماده یک ق.م.ع ۵۲ مقرر میداشت: « قانون مجازات راجع است به تعیین انواع جرایم و مجازات ها و اقدامات تأمینی و تربیتی که در باره مجرم اعمال می شود ».

۳. ق.م.ا که یک قانون ماهوی است حاوی عمده قواعد عمومی جرم ، مجازات و مجرم می باشد و اقسام جرایم و مجازات های آنها را نیز تعیین می کند اما در برخی موارد به بیان قواعد شکلی نیز پرداخته است مانند نحوه تعلیق مجازات ، عفو مشروط ، اجرای مجازات شلاق ، سنگسار و… .

۴. اولین قانون مجازات ایران، در سال ۱۳۰۴ با نام قانون مجازات عمومی و طی ۲۷۹ ماده به تصویب رسید و اصلاحات فراوانی را به خود دید تا این که در تاریخ 1377/2/27 منسوخ اعلام شد.

مهم ترین قوانین مجازات اسلامی که پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ به تصویب رسید عبارتند از : قانون راجع به مجازات اسلامی مشتمل بر ۴۱ ماده در تاریخ 1361/7/21 قانون حدود و قصاص و مقررات آن مشتمل بر ۲۱۸ ماده در تاریخ 1361/6/3 ، قانون مجازات اسلامی (دیات) مشتمل بر ۲۱۱ ماده درتاریخ 1361/9/24 ، قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مشتمل بر ۱۵۹ ماده در تاریخ 1362/5/18 و قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ که مشتمل بر کلیات ، حدود ، قصاص و دیات بود و قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۷۵ که اختصاص به تعزیرات دارد.

قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ جایگزین قانون مجازات اسلامی سابق می باشد. قانون جدید مشتمل بر ۷۲۸ ماده و دارای مباحث کلیات ، حدود ، قصاص و دیات می باشد. مبحث تعزیرات در قانون جداگانه ای آمده است. در حال حاضر چهار کتاب ازکتاب های قانون مجازات اسلامی موقتی بوده و یک کتاب دائمی است.

۵. قانون مجازات سال ۱۳۷۰ از اقدامات تأمینی و تربیتی ، فقط نام برده بود اما مصداق و موردی برای آن یافت نمی شد اما در قانون فعلی اقدامات تأمینی و تربیتی برای اطفال و نوجوانان پیش بینی شده است.

۶. ماده يك در حقيقت محتواي قانون مجازات اسلامي را بيان مي كند و از اين جهت كامل تر از قانون قبلي است زيرا علاوه بر جرايم و مجازات ها كه در قانون مجازات بيان شده است به شرايط و موانع و مسئوليت كيفري نيز اشاره دارد . قانون جديد انواع مجازات ها را نيز بيان كرده است كه به مجازات هاي بازدارنده اشاره ندارند.

۷. قانون دارای دو معنا میباشد :

  • معنای عام : آنچه مورد استناد قضات قرار می گیرد.
  • معنای خاص : مقرراتی که با تشریفات مذکور در قانون اساسی به تصویب مجلس شورای اسلامی می رسد.

۸. در ماده ۸۸ اقدامات تأمینی و تربیتی راجع به اطفال و نوجوانان بیان شده است اما تعریفی از اقدامات تأمینی و تربیتی ارائه نشده است.

۹. از جمع ماده یک و دو ق.م.ا چنین استنباط می شود که قانون گذار فعل یا ترک فعلی را با شرایط لازم ، جرم انگاری می کند و سپس برای آن مجازات تعیین می نماید.

۱۰. حقوقدانان تعاریف متفاوتی از حقوق جزای عرفی ارائه نموده اند. « حقوق جزا قواعد مربوط به اجرای مجازات است. » (علی آبادی، حقوق جنایی، ج ۱، ص ۱) و « مجموعه قواعد نحوه مجازات اشخاص از طرف دولت است. » (کاتوزیان، کلیات حقوق، ج اول، ج ۱، ص ۲۷۶ برای دیدن سایر تعاریف ر.ک: زراعت، ش.ق.م. کلیات،ص ۲۳).

۱۱. حقوق جزای اسلامی معنایی وسیع تر از حقوق جزای عرفی دارد. زیرا در حقوق جزای اسلامی ، گناهان ممنوعه شرعی نیز در زمره جرایم محسوب میشوند .(زراعت، ش.ق.م.)، کلیات، ص ۲۴ و برای دیدن تعریف حقوق جزای اسلامی ر.ک: دکتر فیض، مقارنه و تطبيق در حقوق جزای عمومی اسلام، ج ۱، ص ۵۶).

۱۲. چند ویژگی بارز که می توان برای قانون جدید برشمرد عبارت است از: دارای متنی روان و ادبی است؛ مشکلات اجرایی قانون قبلی را برطرف کرده است؛فصلی را به ادله اثبات جرایم اختصاص داده است؛ قواعد عرفی و منطقی پررنگ تر شده است؛ مقررات عمومی حدود، قصاص و دیات نیز به صورت قاعده درآمده و درابتدای هر کتاب بیان شده است. اصلاحات فراوانی صورت گرفته است که در مقدمه بیان شد.

تماس